­

Vereniging Westenschouwens Welvaren

meerminlogoklein

vlag100

 

De afbraak.
In 1942 werd begonnen met de aanleg van de Atlantikwall, een stelsel van Duitse vestingwerken langs de kust van West-Europa, van Noorwegen tot Spanje. In Nederland kwamen verdedigingsgebieden met kustbatterijen in de plaatsen Vlissingen, Hoek van Holland, Scheveningen, IJmuiden en Den Helder. De Atlantikwall moest een onneembare verdedigingslinie worden, voorzien van een lange reeks van vestingen, kanonnen, luchtweergeschut, mitrailleurs, drakentanden, prikkeldraad, antitankgrachten, gevechtsbunkers en mijnenvelden. De aanleg van de Altantikwall was aanleiding voor ‘Raümung’, de systematisch sloop van huizen en gebouwen langs de kust van Nederland. Hierdoor gingen niet minder dan 15.000 gebouwen verloren. De hele duinstrook werd er min of meer ernstig door beschadigd. Talloze bunkers werden aangebracht. Westenschouwen werd Sperrgebiet. Iedereen moest eruit. Men mocht de meest kostbare inboedelgoederen meenemen. De huizen werden met resterende inboedel door de Duitse mililtairen in gebruik genomen. In hun zeer gedetailleerde boek De Atlantikwal op Schouwen-Duiveland. Planning en realisatie 1940-1945 beschrijven Peter Heijkoop en Jeroen Rijpsma op boeiende wijze – ik volg hun relaas - de bezetting van Westenschouwen door de Duitse Marine-Seezielbatterie Westenschouwen Stützpunkt XXXXVI M.L. in het kader van de bouw van de Atlantikwal. Aanvankelijk werd Westenschouwen tot leichte Sperrbatterie ingericht. In de loop van de oorlog dit uitgebreid over een groot grondgebied en voorzien van diverse bouwwerken. De batterijstelling werd gebouwd in de duinen bij het huis De Wijde Blick, hoog gelegen tussen het Toldeo’s pad en de grote trap naar het strand. Er is weinig bekend uit het eerste oorlogsjaar, behalve wat gegevens over het vorderen van nabijgelegen zomerhuizen in mei 1940. Als eerste werd het huis De Abeelen van de Belgische kunstschilder Alphons J. Blomme op 29 mei gevorderd om de 2e compagnie van het Marinefestungspionierbataillon 313  te huisvesten voor de plaatsing van de batterij. De Abeelen  behoorde in 1943 bij de huizen die in opdracht van de bezetter werden afgebroken.  Het huis De Houtsnip en de daarbij gelegen woning met garage, na de oorlog De Bergeend genaamd, van de familie Gelderman-de Crane, gelegen aan de huidige Kraaijensteinweg, rechts naast de ingang naar de domeinen, werd als woning voor de batteriecommandant in gebruik genomen. Op de bij deze huizen behorende betegelde tennisbaan werden waakhonden gehouden. Het huis Schuilhoek van de familie Stoon aan de Hooge Hilleweg werd als medisch revier ingericht. Deze huizen ontkwamen aan de afbraakplannen van de bezetter. Verder werd in totaal een tiental huizen gevorderd, getuige een overzicht dat burgemeester Albert van Citters van Burgh in oktober 1940 maakte op verzoek van de Ortskommandatur Zierikzee. Uit de archiefstukken komen de vorderingen nauwgezet geboekstaafd naar voren. Op 15 november 1940 werd een eerste serie zomerhuizen geconfisceerd. De vijf zomerhuizen van de eigenaar van Hotel Bom te Haamstede, Meidoorn, Ribes, Kamperfoelie, Wilde Roos en Lijsterbes werden möbiliert beschlagnamt. Ook de naast elkaar gelegen zomerhuizen Weskenshage  en Weskenshout  van A. baron Schimmelpenninck van der Oye aan de Lageweg werden in beslaggenomen.  Op dezelfde dag werd ook het volledig ingerichte zomerhuis Wilgenhoek van M.C.J. Pilaar te Apeldoorn met bedden, dekens en linnengoed gevorderd. Het was gut möbiliert. Het sehr gut möbilierte zomerhuis Klein Hoeve aan de Kampweg, van de familie Van der Mersch-de Savornin Lohman te Zeist, het Duinhuys boven de rotonde, van freule Schimmelpenninck van der Oye, ook sehr gut möbiliert, ter rechterzijde van de trap naar het strand in de duinen gelegen zomerhuis De Kolle, van Anthony Ribbens, het ook daar gelegen gut möbilierte zomerhuis Duindoorn van de familie Du Croo-Vogelenzang werden gevorderd. Het ging maar door: ook De Wijde Blick van de familie Janzen-van Waveren – das Haus ist einfach möbiliert, noteert de teleurgestelde bezetter -  het sehr gut möbilierte zomerhuis Kamphuys aan de Kampweg, van de familie Postma-Wefers Bettink viel in handen van de Duitsers. Op 11 december 1940 werden het landhuis Zeedraak van de dames Hudig en Mesdag, in beslag genomen. In 1942 werd weer een aantal huizen kennelijk opnieuw gevorderd. Op 10 maart 1942 Wilgenhoek , De Hut en de Zeedraak. Op 18 april 1942 werd Casula Nostra genaast. Op  3 juli 1942 volgde De Stolpe. Op 13 juli 1942 volgde De Vlinder en het Hotel Zeelust  voor Unterkunft. De hotelier Van Vessum werd met zijn gezin in nood ondergebracht in het Kamphuys en verhuisde later naar de Weeldeweg in Burgh. In het voorjaar van 1943 werden de inwoners van Westenschouwen opgeschrikt door een zeer ingrijpende maatregel van de bezetter: de afbraak van enkele woningen en zomerhuizen ten behoeve van de kustverdediging. Deze al eerder genaaste huizen stonden in enkele gevallen in het schootsveld van de rondom verdediging van de batterij. Belangrijker nog was dat de woningen een mogelijke aanvaller ook dekking boden. De ondankbare taak om deze opdracht uit te voeren werd neergelegd bij de gemeenten, die hiertoe al in oktober 1942 de opdracht hadden gekregen van de Reichskommissar für die besetzten Niederländischen Gebiete. In de staf van de Reichskommissar Seys Inquart  was voor deze taak een speciale functionaris aangewezen: de Räumungskommissar Dr F. Wimmer. In december 1942 was ter voorbereiding van de uitvoering van de afbraakwerkzaamheden een vergadering georganiseerd in hotel Het Wapen van Burgh op de hoek van de Burghsering en de weg naar Westenschouwen. Tijdens deze vergadering gaven enkele van de aannemers aan dat zij de huizen hadden mogen bouwen en dat ze deze niet op deze manier wilden helpen afbreken. Er zat onder omstandigheden echter niet veel anders op. Niet iedereen had er bezwaar tegen, mede gelet op de hoge lonen die ervoor werden betaald. Het liep overigens niet zo vlot, want in maart 1943 moest de Duitse druk op de gemeenten worden opgevoerd met een nieuw bevel van de Räumungskommissar dat er ‘sofort’ met de afbraak een aanvang gemaakt moest worden en dat deze op 20 maart moest zijn afgerond. In de strijd sneuvelden de zomerhuizen het Zonnehuis (Van der Lugt Melsert),  De Abeelen (Blomme), Duindoorn (Du Croo), De Kolle (Ribbens), De Wijde Blick (Janzen), het hotel Zeelust (Van Vessum), De Vlinder (Doeleman), De Hut (Voorbeijtel-Bolle), het Duinhuys (Schimmelpenninck van der Oye), de Zeedraak (Hudig/Mesdag) en Weskenshil (Van Vessem).. Merkwaardigerwijs komt Casula Nostra, aan de Kampweg hoog in de duinen niet voor op de ‘pünktlich’ samengestelde Liste der in Westenschouwen abzubrechenden Häuser. Vermoedelijk had dit hooggelegen huisje weinig risico en groot voordeel voor de bezetter. Voor de gemeente kwam het werk dat met de afbraak verbonden was neer op het op de hoogte brengen van de eigenaren of bewoners van het bevel van de Räumungskommissar, waardoor deze in staat werden gesteld de meest kostbare zaken te bergen. Verder moest de gemeente zorg dragen voor het aantrekken van het personeel en het zorgen voor de coördinatie en toezicht tijdens de afbraak. Ook zorgde de gemeente voor de opslag van nog bruikbare materialen en inventaris. Later moest een schadeloosstelling kunnen volgen.

Tot slot.
Westenschouwen heeft zich na de oorlog als ‘badplaats’ verder ontwikkeld. De herbouw en herstel van de zomerhuizen werd na 1945 met rijkssteun in hoog tempo ter hand genomen. Westenschouwen raakte in trek, ook bij buitenlandse gasten. Met de komst van de vaste oeverbindingen ten gevolge van de Deltawerken is het eiland aanzienlijk beter en sneller bereikbaar geworden. Vele nieuwe zomerhuizen zijn gebouwd en recreatiemogelijkheden, kampeerterreinen en parken met recreatiewoningen, ingericht. Het is voller en – in het seizoen – drukker geworden, maar de structuur van Westenschouwen is grotendeels in stand gebleven en het bescheiden landelijke karakter is behouden.  

Service gebied vereniging

westenschouwen

Weerbericht

Strandweer
Westenschouwen
Meer strandweer in Westenschouwen

Welzijn

logoww15

Secretariaat en Penningmeester

Postadres Secretariaat
Lageweg 18
4328 RT  Westenschouwen
Email

Postadres Penningmeester
Hoge Hilleweg 37
4328 RA Westenschouwen
Email

Bankgegevens

Bankrekening Vereniging
Rabo bank : 1415.75.387
IBAN : NL35RABO0141575387
BIC : RABONL2U

K.V.K - A.N.B.I

Vereniging Westenschouwens Welvaren
K.V.K no: 20167051
Door de belastingdienst erkende A.N.B.I

­